turbo-fun

HAVAALANI TANIMI

Havaalanı; havada ve denizde içerisindeki bina, tesis ve donanımlar dahil hava araçlarının kalkması inmesi ve yer manevralarına için kullanılan, hava araçlarının bakım ve diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına ve yük, kargo ve yolcu indirilip bindirilmesine olanak sağlayan yerlerdir.(SHGM, Havaalanı yapım, işletim ve sertifikalandırma yönetmeliği SHY-14A)

HAVAALANI SINIFLANDIRMASI

             Havaalanları büyüklüklerine ve faaliyetlerine göre farklıdır. Bu yüzden havaalanları boyutsal özelliklerine göre çeşitli yöntemlerle sınıflandırılmıştır. En çok bilinen sınıflandırma yöntemi ise Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO)’ nde Annex-14’te yer almaktadır.

TABLO (ICAO, Annex-14 Aerodromes:Volume 1 Aerodrome Design and Operation)

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİNDE HAVAALANI SINIFLANDIRMASI

             A.B.D.’ de Havaalanı ve Havayolu Taşımacılığı Geliştirme Kanunu’na göre FAA’in yaptığı sınıflandırmada havaalanları işlevlerine göre aşağıdaki gibidir;

·         Birincil (primary) Havaalanları: Bu kategoriye giren havaalanları yıllık 1.000.000’dan fazla yolcu kapasitesine sahip ticari havaalanlarıdır.

·         Ticari Hizmet Veren Havaalanları: Tarifeli yolcu hizmetleri veren ve yıllık 500.000-1.000.000 yolcu kapasitesine sahip havaalanlarıdır.

·         Genel Havacılık Havaalanları: Özellikle iş ve özel amaçla uçaklar tarafından kullanılan ve yılda 2.500’den daha az yolcuya hizmet veren havaalanlarıdır.

·         Trafiği Rahatlatıcı Havaalanları: Temel havaalanlarında yaşanan tıkanıklığı hafifleten ve genel havacılık için daha fazla giriş sağlayan genel havacılık havaalanlarının diğer bir türüdür.

             A.B.D.’de FAA’in sınıflandırmasının dışında Ulusal Havaalanı Sistemi Planını (NASP-National Airport System Plan) göre havaalanını kullanan uçağın büyüklüğü ve çalışma performansı dikkate alınarak iki genel grupta toplanmıştır:

·         Genel Havacılık Havaalanları: Hizmet verdikleri uçakların büyüklüğüne göre çeşitli alt bölümlere ayrılarak, yaklaşması en fazla 120 knot ve kalkış ağırlığı azami 5.700 kg olan küçük uçaklar için düzenlenmiştir.

·         Ticari Havayolu İşletmelerine Hizmet Veren Havaalanları: Bu tür havaalanları, yaklaşma hızı 120 knottan daha yüksek olan uçaklara hizmet vermek amacıyla düzenlenmiştir. Bu havaalanlarının büyük bir kısmı ticari havayolu şirketlerinin uçaklarının yanı sıra genel havacılık uçaklarına hizmet vermektedirler. Bununla birlikte ulusal ve/veya uluslar arası yolcu ve uçak trafiğine hizmet verebilecek fiziksel imkanlara sahiptirler.(S.Savaş Ateş Yüksek Lisans Tezi)

AVRUPA BİRLİĞİ’NDE HAVAALANI SINIFLANDIRMASI

  Avrupa Birliğinin havaalanlarının sınıflandırması ile ilgili genel bir sınıflandırma olmamakla beraber Birliği üye ülkelerin kullandıkları farklı sınıflandırmalar vardır. Standart bir yaklaşım olmadığından havaalanı ile ilgili çıkan yasalarda havaalanı kategorileri yazılım içeriğine göre tanımlanmaktadır. Bu uygulamanın en önemli avantajı esnek bir havaalanı sınıflandırmasının olmasıdır. Bunun yanında tek bir sınıflandırma olmaması bir havaalanının aynı anda birden fazla kategoride yer almasına sebep olmaktadır. AB’de havaalanının sınıflandırması ile ilgili uygulamalarda birkaçı aşağıdaki örneklerde verilmiştir.

  AB, EC 1358/2003 sayılı direktif gereği birlik içerisinde yapılacak istatistik çalışmaları için havaalanı kategorileri :

·        Kategori 0: Yıllık 15.000 yolcuya kadar hizmet veren havaalanları,

·        Kategori 1: Yıllık 15.000 den 150.000 yolcuya kadar hizmet veren havaalanları,

·        Kategori 2: Yıllık 150.000 den 1.500.000 e kadar hizmet veren havaalanları,

·        Kategori 3: Yıllık1.500.000 den fazla yolcuya hizmet veren havaalanları şeklinde ayrılmaktadır.

HAVAALANI PLANLAMASI

Havaalanı planlaması; ulusal taşımacılık planlaması, havacılık sistem planlaması ve havaalanı sistem planlaması olarak 3’e ayrılmaktadır.

ü  Ulusal Taşımacılık Planı:

Ulusal Ekonomik Faktörler

Politikalar

Sosyoekonomik Faktörler

Taşımacılık Sistemleri

ü  Havacılık Sistem Planı:

Havacılık Sistemi

Havaaracı Üretimi

Havaalanları

ü  Havaalanı Sistem Planı:

Havaalanı Master Planı

Havaalanları Ağları

Havaalanı Seviyeleri

(Robert E.Caves ve Geoffrey D.Gosling, Strategic Airport Planning)

 

METROPOL ŞEHİRLERİN HAVAALANI SİSTEM PLANLAMASI

Metropol şehirlerde havaalanı talep planlaması yapılmaktadır. Böylece trafik açısından yoğun havaalanlarından daha az yoğun havaalanlarına kaydırılmaktadır. Bu plan metropol şehirlerdeki bütün havaalanlarının daha etkin kullanımı sağlanmaktadır.

JFK Havalimanı Yapısı

Havaalanı adı: New York - John F. Kennedy

IATA kodu: JFK (bazen ayrıca NYC,NEW), ICAO kodu: KJFK

Yakın şehirler: New York

Yakın havaalanları:  La Guardia (LGA)

                                  New York - John F. Kennedy (JFK) - 10 km

                                  New York Newark (EWR) - 24 km

                                  Teterboro

                                  Lincoln park airport

                                  Somerset airport

                                  Country essex airport

                                  Republic airport

Terminaller: 8

Havaalanı tesisleri: Döviz bozdurma

                                 Unutulan eşya ofisi

                                 Bebek altı değiştirme odası

                                 Oyun alanı

Havaalanına bağlantı yapan toplu taşıma:

• AirTrain - connections with MTA New York City Transit and the Long Island Rail Road
• NYC subway - southern Queens, Brooklyn lower Manhattan
• NYCTransit Bus Service (Q3, Q10, B15 Bus)
• NYC Airporter - Grand Central Station, Penn Station

    JFK uluslar arası havalimanı aslında Idlewild Airport olarak biliniyordu.( IATA: IDL, ICAO: KIDL, FAA LID: IDL) 1930’ların sonunda yeterli kapasiteye sahip olan La Guardia Havaalanı için JFK’ ye trafiği engelleyeceği öngörülmüştür. 1943 yılında inşaatına başlanan havaalanının inşaatını yerel bazı firmalar üstlendi ve yaklaşık 60 milyon$ başlangıçta harcama yapılmıştır. Idlewild site arazinin 1.000 dönümlük kısmı ise golf kullanımı için tahsis edilmiştir.1948 yılı mart ayında New York Konseyi, New York Uluslar arası Havalimanı olarak adını değiştirse de havaalanı 1963 yılına kadar Idlewild olarak biliniyordu.

    Havaalanının ilk ticari uçuşu 1 Temmuz 1948 yılında oldu ve açılış törenine Başkan Harry Truman katıldı. Liman Otoritesi yabancı havayollarının La Guardia Havaalanını kullanma iznini iptal ederek havayollarının JFK’ye kaymasına bir anlamda teşvik etmiş oldu.

   Havalimanı 6 pistli ve 7.si yapım aşamasındayken açıldı. Pist 1L VE 7L yedek pist olarak yapıldı ve hiçbir zaman ana pist olarak kullanılmadı. Hala kullanılmakta olan 31R pisti (başlangıçta 8.000ft /2,438 m)  ve kısa süre sonra havaalanının geri kalan kısmında açılan 31L pisti (başlangıçta 9.500ft/ 2896m) de hala kullanılmaktadır.1L Pisti 1950’lerde 7R pisti ise 1966 yılında kapatılmıştır. Pist 4(başlangıçta 8,000ft, şimdi ise 4L pisti) 1949 Haziran ayında açıldı ve 10 yıl sonra 4R pisti eklenmiştir.

   Avro Jetliner 18 Nisan 1950’de Idlewild’e indi. Sud Havacılık Caravelle prototip 2 mayıs 1952’de Idlewild’e inen bir sonraki jet yolcu uçağı oldu.1957’den sonra Sovyetler Birliği, Sovyet diplomatları taşıyacak olan iki Tupolev Tu-104 Idlewild’e uçuşları için izin almış; fakat Havaalanı Otoritesi öncelikle gürültü testlerinin yapılmasını söyleyerek izin vermemiştir.(Caravelle’nin testi Paris’te yapılmıştır.)

    Başkan John F. Kennedy suikastinden sonra 24 Aaralık 1963’te havaalanının ismi John F. Kennedy Uluslararası Havaalanı olarak değiştirildi.

ÖNEMLİ TERMİNALLERİ

1.Eastern Air Lines terminali

Bugünkü terminal 1’de konumlandırılan bu terminal 1959 yılında açılmış fakat1991 yılında Eastern Air Lines’in çöküşünden kısa bir süre sonra yıkılmıştır.

2.Terminal 6 (Sundrome)

Terminal 6, 14 gate(kapı) sahiptir.Bu terminal binası I.M Pei tarafından tasarlanmış olup Sundrome Ulusal Havayolları olarak 1970 yılında inşa edilmiştir.Daha sonra Trans World Havayolları kullanmıştır.1 Haziran 2006’da JetBlue Airways Terminal 6’da  hizmet vermeye başlamıştır.7 gate daha eklemiş bu durum geçici karmaşıklık yaratsa da kapasitesini arttırmıştır.JetBlue terminali boşalttıktan sonra burası yıkılmıştır.Bu orijinal bina havaalanının daha da büyütmek için yıkılmıştır.Terminal 6’yı açma adına herhangi bir plan yoktur.

3.Eski Terminal 8 ve 9

1960 yılında açılan çam cephesi ve zamanının en büyük terminali olması yönünden önemlidir ve varlığı boyunca American Airlines tarafından kullanılmıştır.Terminal 9 ise 1959 yılında açılmış ve United Airlines tarafından kullanılmıştır.Daha sonra Terminal 9 American Airlines’ın iç hat uçuşları ve American Eagle uçuşları için base olmuştur.Bu terminaller 2000’lerin başında yıkılmış ve yeni Terminal 8 olarak değişmiştir.

4.Kule Hava Terminali

Bina 213 olarak geçen bu terminal 2000 yılından beri terk edilmiştir.Delta Airlines’ın yanındaki bu bina şu an numara 7 otopark olarak kullanılmaktadır.

PİSTLER VE OPERASYONEL ALTYAPI

Dört pist(2 paralel pist) havaalanı merkez terminal alanını çevreler.

JFK havaalanının çevresinde 25mil(40km)den fazla alan uçakların taksiyolu ve hareketleri için bulunmaktadır. Bu taksiyollarının standart genişliği 75feet(23m)’tir. Taksiyollarında 15ila 18inç(460mm) genişliğinde merkez ışıklar vardır. Işıklı tabela sistemi taksi yapacak uçağa yönlendirme bilgisi sağlar.

JFK TERMİNALLERİ

  JFK havaalanında eski sandrome terminal 6, 2011 yılında yıkılmıştır ve terminal 5 genişletilmiştir.bugunkü haliyle JFK, 1-8 arası numaralandırılan 151 kapılı, 7 terminale sahiptir.

TERMİNAL 1

Terminal 1,EastEarn Airlines için yapılmış olmasına rağmen 1995 yılında yıkılmıştır.şuan kullanılan terminal 1, JFK nin açılışından 50 yıl sonra 4 temel taşıyıcının( AirFranca, Japan Airlines, Korean Airlines ve lufthansa) oluşturduğu konsayle 1998 yılınd atekrar açılmıştır.

TERMİNAL 2

  Terminal 2  NorthEast, Braniff ve NortWest in base olarak 1962 yılında açılmıştır. NorthEast ve Braniff havayollarının iflasından sonra Delta havayolları tarafından yapıldı.

TERMİNAL 3

  1960 yılında inşa edilen terminal 3, aradan geçen 10 yıldan sonra boeing 747’nin tanıtımı için genişletilmiştir. Terminal 4’te ek uçak park alanı sağlamak ve yer hizmetlerini hızlandırmak için terminal 3 ün yıkılıp 2013 yılında terminal 4 ün genişletilmesi amaçlanmıştır.

TERMİNAL 4

  Uluslar arası terminal olan terminal 4, A380’nin kullanılabilirliği için çeşitli uluslar arası şirketler tarafından geliştirilip yönetilmektedir.17 kapısı bulunan terminal 4, Delta Airline’ ın gelecekteki uluslar arası uçuşları için genişletme çalışmaları yapılmaktadır. Binanın içine airtrain istasyonu yapılarak ulaşım kolaylaştırılmıştır.

TERMİNAL 5

  Terminal 5 i JetBlue base olarak kullanmaktadır.

TERMİNAL 7

  Terminal 7, 1970’lerin başında Air Canada ve BOAC tarafından inşa edilmiş olsa şuanda British Airways tarafından işletilmektedir. Terminal USD topraklarında yabancı bir şirket tarafından sahip olunan ve işletilen tek terminaldir.1997 yılında British Airways havaalanı otoritesiyle antlaşma yaparak binayı genişletme kararı aldı. Yenilenen terminalin 12 kapısı vardır. 2008 tarihinde British Airways, terminaldeki tesisleri geliştirmek için 30 milyon dolarlık, 18 ay süren proje taahhüt edeceğini duyurdu. Havaalanı otoritesi ile olan sözleşmesi 2015 yılında sona erecektir

TERMİNAL 8

  1999 yılında American Airlines, terminal 8 ve 9’u yeniden dizayn ederek JFK’de daha büyük bir yolcu terminali inşa etme amacıyla 8 yıllık bir program başlatmıştır. Eski terminal 9 un yıkılması ve terminal 8 in inşaatı 4 aşamadan oluşmaktadır.2005 yılında aşamalı olarak açılan bu terminal, 2007 ağustos ayında resmi olarak açılmıştır. Terminal 8, Oneworldhub merkezidir ve American Airlines terminal 8 in en büyük Oneworl taşıyıcısıdır. American Arilines, terminal 8 de en büyük taşıyıcı olmakla beraber JFK de de en büyük 3. taşıyıcıdır.